สรุปประเด็นสำคัญทางการแพทย์ (Key Takeaways)
- ความแม่นยำระดับมิลลิเมตร: เทคโนโลยี MRI Fusion นำภาพ MRI มาซ้อนทับกับภาพอัลตราซาวนด์แบบเรียลไทม์ เพื่อนำเข็มเจาะตรงจุดที่สงสัย (PI-RADS) ร่วมกับการเก็บชิ้นเนื้อรอบต่อมอย่างเป็นระบบ
- เลือกได้ 2 เส้นทางตามความเหมาะสม: ผ่านผนังทวารหนัก (Transrectal) นอนตะแคงให้ยาระงับความรู้สึกระดับปานกลาง หรือ ผ่านผิวหนังฝีเย็บ (Transperineal) นอนหงายหลับสนิทด้วย TIVA/ดมยาสลบ เข็มไม่ผ่านลำไส้ ลดโอกาสติดเชื้อได้สูงสุด
- หัตถการวันเดียวกลับบ้านได้: ใช้เวลาทำประมาณ 30 นาที งดน้ำและอาหารล่วงหน้า 6 ชั่วโมง ได้รับยาปฏิชีวนะทางหลอดเลือดดำ 1 ชั่วโมงก่อนทำ และทราบผลชิ้นเนื้อในราว 1 สัปดาห์
เมื่อผลตรวจเลือดพบว่า ค่า PSA สูงผิดปกติ แพทย์คลำต่อมลูกหมากพบก้อนแข็ง หรือภาพตรวจคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) พบรอยโรคที่น่าสงสัย การตรวจยืนยันด้วยชิ้นเนื้อภายใต้กล้องจุลทรรศน์ถือเป็นขั้นตอนสำคัญที่สุด ในอดีตการสุ่มเจาะ 12 จุดแบบเดิมอาจพลาดก้อนมะเร็งขนาดเล็กได้ นพ. นิธิ นาวานิมิตกุล (ว.29673) ศัลยแพทย์เฉพาะทางระบบทางเดินปัสสาวะ จึงใช้เทคโนโลยี การตัดชิ้นเนื้อต่อมลูกหมากด้วย MRI Fusion ซ้อนภาพแผนที่ 3 มิติจาก MRI ลงบนอัลตราซาวนด์ขณะทำจริง เพื่อให้เข็มเข้าสู่เป้าหมายได้อย่างแม่นยำ
เปรียบเทียบ 2 เส้นทาง: ผ่านทวารหนัก (Transrectal) vs ผ่านฝีเย็บ (Transperineal)
| รายละเอียด | ผ่านผนังทวารหนัก (Transrectal) | ผ่านผิวหนังฝีเย็บ (Transperineal) |
|---|---|---|
| ทิศทางของเข็ม | ผ่านผนังด้านหน้าของลำไส้ตรงเข้าสู่ต่อมลูกหมาก | ผ่านผิวหนังบริเวณฝีเย็บที่ทำความสะอาดปลอดเชื้อ โดยไม่ผ่านลำไส้ |
| ท่าผู้ป่วยและการระงับปวด | นอนตะแคง ใช้ยาระงับความรู้สึกระดับปานกลาง (Moderate Sedation) | นอนหงายยกขาขึ้น หลับสนิทด้วยยาสลบทางหลอดเลือดดำ (TIVA) หรือดมยาสลบ |
| ข้อเด่นทางคลินิก | ทำได้รวดเร็ว ไม่ต้องดมยาสลบเต็มรูปแบบ | ความเสี่ยงติดเชื้อในกระแสเลือดต่ำมาก และเก็บชิ้นเนื้อส่วนหน้าของต่อมได้ดีเยี่ยม |
การเตรียมตัวก่อนวันตัดชิ้นเนื้อต่อมลูกหมาก
- แจ้งรายการยาประจำตัวและประวัติแพ้ยาให้ครบถ้วน: โดยเฉพาะ ยาละลายลิ่มเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด (รวมถึง Aspirin) ยาเบาหวาน และยาปฏิชีวนะที่เพิ่งรับประทาน
- การป้องกันการติดเชื้อ: แพทย์จะตรวจปัสสาวะก่อนทำ ให้ยาปฏิชีวนะทางหลอดเลือดดำล่วงหน้า 1 ชั่วโมง และผู้ป่วยทุกรายต้องได้รับการสวนอุจจาระเตรียมความพร้อม
- งดน้ำและอาหาร 6 ชั่วโมง: ก่อนเวลาทำหัตถการ และต้องมีญาติมารับกลับบ้าน ห้ามขับรถเองจนถึงวันรุ่งขึ้น
การดูแลตัวเองที่บ้านและสัญญาณเตือนฉุกเฉิน
หลังทำอาจมีเลือดปนในปัสสาวะเล็กน้อยในช่วงไม่กี่วันแรก (บางรายอาจพบได้ถึง 2 สัปดาห์) และอาจมีเลือดปนในน้ำอสุจิเป็นสีสนิมได้นานหลายสัปดาห์ ซึ่งมักไม่เป็นอันตราย แนะนำให้ดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอและพักผ่อนในช่วง 1–2 วันแรก
อาการฉุกเฉินที่ต้องรีบติดต่อแพทย์หรือไปห้องฉุกเฉินทันที:
- มีไข้สูงตั้งแต่ 38 °C ขึ้นไป หรือมีอาการหนาวสั่น
- ปัสสาวะไม่ออก หรือปวดหน่วงท้องน้อยรุนแรง
- มีเลือดสดออกมากผิดปกติหรือมีลิ่มเลือดขนาดใหญ่ปนออกมากับปัสสาวะหรือทางทวารหนัก
ผลตรวจทางพยาธิวิทยาใช้เวลาประมาณ 1 สัปดาห์ แม้ผลชิ้นเนื้อจะไม่พบมะเร็ง ผู้ป่วยยังควรมาติดตามค่า PSA และอัลตราซาวนด์ระบบทางเดินปัสสาวะ ตามนัดอย่างสม่ำเสมอ นัดหมายปรึกษา นพ. นิธิ แบบส่วนตัวได้ที่ M-Trust Urology Clinic พัทยา












